CombiStap
Kleine stappen, grote ontwikkeling
CombiStap is een programma voor voorschoolse educatie voor kinderen van 24 tot 48 maanden. Het programma ondersteunt pedagogisch professionals bij het stapsgewijs stimuleren van de brede ontwikkeling van jonge kinderen, zodat zij met gelijke kansen kunnen starten op de basisschool. Combi verwijst hierin naar de combinatie van (spel)begeleiding vanuit het initiatief van de pedagogisch professional en (spel)begeleiding vanuit het initiatief van het kind. Stap staat voor de ontwikkelstappen die jonge kinderen zetten: kinderen groeien in hun eigen tempo, met begeleiding die aansluit bij wat zij nodig hebben. De ontwikkelingsbehoefte van het kind staat altijd centraal.
Wat is CombiStap?
Het programma richt zich op meerdere ontwikkelingsdomeinen, zoals taal, rekenen, sociaal-emotionele ontwikkeling, fijne motoriek en bewegen. Spel vormt altijd de basis. In een rijke speel-leeromgeving krijgen kinderen ruimte om te ontdekken, te oefenen en ervaringen op te doen, terwijl pedagogisch professionals aansluiten bij wat kinderen laten zien in hun spel en dagelijkse activiteiten.
CombiStap werkt met ontwikkelstappen in plaats van vaste doelen. Ontwikkeling wordt gezien als een doorlopend proces, waarin kinderen stap voor stap nieuwe vaardigheden en inzichten opdoen. De focus ligt op wat kinderen in een bepaalde fase aan het leren zijn. Pedagogisch professionals maken hierbij gebruik van de Stappengids, die ondersteunt bij het kiezen van passende ontwikkelstappen per ontwikkelingsdomein en per ontwikkelingsniveau. Zo sluit het aanbod voortdurend aan bij de interesses, behoeften en het niveau van de kinderen.
CombiStap biedt pedagogisch professionals houvast in het dagelijks pedagogisch handelen. Het ondersteunt pedagogisch professionals bij het maken van keuzes in het aanbod, afgestemd op de groep én op wat individuele kinderen nodig hebben.
Hoe werkt CombiStap?
Bij CombiStap werken pedagogisch professionals in een zeswekelijkse cyclus. Elke periode staat één thema centraal dat aansluit op de belevingswereld van de kinderen. Door regelmatig te observeren, observaties in het team te bespreken en oudergesprekken te voeren weten ze wat de kinderen nodig hebben om zich verder te ontwikkelen. Ze delen kinderen in subgroepen in, bedenken aan welke ontwikkelstappen ze gaan werken en welke activiteiten ze daarvoor inzetten. Deze activiteiten worden vervolgens uitgevoerd in kleine groepjes van kinderen met vergelijkbare ontwikkelingsbehoeften.
Naast de geplande activiteiten speelt spelbegeleiding vanuit het initiatief van het kind een belangrijke rol. Pedagogisch professionals sluiten aan bij het spel van kinderen volgens de werkwijze van verkennen, verbinden en verrijken. Zij beginnen met kijken en luisteren naar wat kinderen doen en waar hun interesse ligt. Vervolgens gaan zij mee in het spel door aan te sluiten bij wat er gebeurt, zonder het over te nemen. Op een passend moment voegen zij iets toe, bijvoorbeeld door woorden te geven aan wat kinderen doen, nieuw materiaal aan te reiken of een vervolgvraag te stellen. Zo wordt het spel verdiept en blijven kinderen betrokken, terwijl hun ontwikkeling wordt gestimuleerd.
Binnen CombiStap is samenwerking met ouders vanzelfsprekend en gelijkwaardig. Ouders kennen hun kind vanuit de thuissituatie en brengen hun eigen kennis en ervaringen mee. Het programma Uit & Thuis verbindt wat kinderen op de groep doen met wat er thuis gebeurt. Ouders krijgen praktische ideeën om thuis aan te sluiten bij het thema en de ontwikkeling van hun kind, onder andere via het Uit & Thuis‑boekje. Pedagogisch professionals en ouders wisselen kennis en ervaringen uit en maken samen afspraken over hoe zij het kind ondersteunen. Daarbij wordt rekening gehouden met de mogelijkheden en behoeften van ouders, met aandacht voor diversiteit. Zo ontstaat er samenhang tussen thuis en voorschool en werken ouders en pedagogisch professionals samen aan de ontwikkeling van het kind.
De training
Om goed met CombiStap te kunnen werken, volgen pedagogisch professionals een training. In deze training staat het dagelijks pedagogisch handelen centraal. De focus ligt niet alleen op kennis, maar vooral op wat pedagogisch professionals doen in de praktijk: hoe zij kijken naar kinderen, welke keuzes zij maken en hoe zij daar bewust bij aansluiten.
De training is praktisch van opzet en sterk gericht op oefenen en toepassen. Pedagogisch professionals werken aan vaardigheden die direct nodig zijn op de groep, zoals observeren, analyseren, het maken van groepsplannen, het begeleiden van activiteiten en spel en het voeren van oudergesprekken vanuit gelijkwaardig partnerschap. De training sluit aan bij de werkwijze van CombiStap en volgt de logica van de zeswekelijkse cyclus.
Voorafgaand aan trainingsbijeenkomsten volgen deelnemers e‑learningmodules ter voorbereiding. Tijdens de training wordt gewerkt met herkenbare praktijksituaties, uitwisseling met collega’s en ruimte voor reflectie op het eigen handelen. Zo ondersteunt de training pedagogisch professionals bij het werken met CombiStap in de dagelijkse praktijk.
De materialen
Materialen die gebruikt worden bij de uitvoering van CombiStap zijn:
- Handboek CombiStap voor pedagogisch professionals
- Handboek CombiStap Uit & Thuis: verbinding tussen thuis en VVE
- Handboek CombiStap training
- Databank met basismaterialen:
- Stappengids
- Format groepsplan (leeg)
- Format subgroepjes per ontwikkelingsdomein
- Format individueel handelingsplan
- Evaluatievragen CombiStap
- Jaarplanning observeren en registreren per kind
- Observatieformulier ‘peuter van dag’
- Voorbereidingsformulier oudergesprek
- Gesprekskaarten voor oudergesprekken
- Databank met themamaterialen
- Groepsplan format met ingevuld voorblad per thema
- Groepsplan inspiratiepagina’s per thema
- Uit & Thuisboekjes voor ouders per thema